O demografii razem z IPZINem w Kancelarii Prezydenta

„Polityka młodzieżowa, a problemy demograficzne . Wyniki badań i rekomendacje” – tak brzmiał tytuł wystąpienia dr Szymona Grzelaka na Debacie zorganizowanej przez Biuro Dialogu i Inicjatyw Społecznych przy Kancelarii Prezydenta RP. W trakcie spotkania można było zapoznać się z najnowszymi obliczeniami z badań Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej dotyczącymi spraw demograficznych.

1. Z badań IPZIN przeprowadzonych w roku szkolnym latach 2014-2016 wśród gimnazjalistów (N=9431) wynika, że 78% młodzieży „chciałoby w przyszłości mieć dzieci”. Pozostali albo nie chcą, albo nie są tego pewni. W grupie, która chce mieć dzieci dominują marzenia o dwojgu dzieciach (66%), jedno dziecko chciałoby mieć 13% młodzieży, a troje i więcej 21% młodzieży. Podobnie przedstawiają się wyniki badań w szkołach ponadgimnazjalnych (N=1085), przy czym w tej grupie wiekowej nieco mniej młodzieży chciałoby mieć w przyszłości jedno dziecko, a nieco więcej troje dzieci.

Wniosek 1:

Nawet gdyby młodym ludziom udało się zrealizować swe marzenia, nie zapewniałoby to Polsce zastępowalności pokoleń.

Wyrażając to w sposób prosty: jeśli młodzież nie będzie miała marzeń o rodzinie i to o większej rodzinie, to do wzrostu dzietności nie wystarczą żadne rozwiązania mieszkaniowe ani finansowe ułatwiające młodym rodzinom start.

2. Z obliczeń za pomocą analizy regresji logistycznej wykonanych na próbie z badań IPZIN przedstawionych w publikacji Vademecum skutecznej profilaktyki problemów młodzieży (ORE, 2015; str. 86) wynika, że najważniejszymi czynnikami sprzyjającymi marzeniom o większej dzietności są:

  • wskazanie mamy jako przewodnika życiowego
  • duże znaczenie wiary/religii w życiu
  • kontakt osobisty z małżeństwem, którego miłość jest przykładem
  • przekonanie, że prawdziwa i trwała miłość istnieje
  • udział w zajęciach „Wychowanie do życia w rodzinie”

Wniosek 2:

Niezbędnym elementem rozwiązywania problemów demograficznych jest dążenie do wzmocnienia działań wychowawczych i profilaktycznych tworzących pozytywny klimat wokół trwałej miłości, rodziny i dzietności.

Ważnym elementem już istniejącego systemu jest Wychowanie do życia w rodzinie. Prorodzinny charakter podstawy programowej udało się ocalić pomimo licznych prób jej przebudowy. Obecna podstawa programowa spełnia oczekiwania młodzieży i rodziców (co potwierdziły badania IBE z 2015 roku). Wspieranie jakości zajęć WDŻ powinno być jednym z celów polityki społecznej – także ze względu na problemy demograficzne.

3. W świetle wyników badań zmiana postaw młodzieży na bardziej „prodzietne” jest możliwa. Wyniki badań ewaluacyjnych nad programem „Archipelag Skarbów” wskazują, że dziewczęta, które uczestniczyły w programie chcą mieć znacząco więcej dzieci w przyszłości niż dziewczęta, które w nim nie uczestniczyły (Profilaktyka ryzykownych zachowań seksualnych młodzieży. Aktualny stan badań na świecie i w Polsce, Grzelak, 2009). Jest to jeden z wielu pozytywnych efektów profilaktycznych programu „Archipelag Skarbów”, którym co roku objęte jest około 30 000 młodzieży (działania koordynuje IPZIN).

4. Wszelkie działania profilaktyczne i wychowawcze skierowane do dzieci i młodzieży powinny być oceniane także pod kątem klimatu jaki tworzą wokół dzietności i rodziny. W tym kontekście nie broni się podejście akcentujące „prawa reprodukcyjne”, antykoncepcję i odwołujące się do teorii gender, a które nie ukazuje w pozytywnym świetle małżeństwa, macierzyństwa, ojcostwa, rodziny i dzietności.

5. Vademecum zawiera strategiczne rekomendacje dla polityki państwa i samorządów ujęte w siedem dźwigni skutecznej profilaktyki, które mogą pomóc w przeciwdziałaniu szeregu problemom, w tym także we wczesnej profilaktyce problemów demograficznych. Współpracownicy IPZIN promują obecnie rekomendacje Vademecum na licznych konferencjach na terenie całej Polski. Odbiór jest bardzo pozytywny, a baza społeczna dla proponowanego podejścia bardzo szeroka, dzięki solidnej argumentacji naukowej. IPZIN jest przygotowany merytorycznie, kadrowo i metodycznie do prowadzenia szkoleń dla kadry instytucji rządowych i samorządowych, których celem jest wdrażanie wizji polityki młodzieżowej opartej na siedmiu dźwigniach skutecznej profilaktyki.

Wniosek 3:

Opisane w Vademecum „Siedem dźwigni skutecznej profilaktyki” to całościowa strategiczna, racjonalna wizja, której wdrożenie może doprowadzić do wzrostu skuteczności działań wychowawczych i profilaktycznych (także z obszaru demografii) przy optymalnym stosunku kosztów do efektów.


Powrót do aktualności


Nasza strona, jak kaźda inna, korzysta z plików COOKIE.
Wykorzystujemy je głównie do tworzenia statystyk oglądalności strony.
Korzystając z tej strony zgadzasz się na wykorzystywanie przez nas plików COOKIE.