W wyniku kilku lat doświadczeń realizacji programu „Archipelag Skarbów” wypracowaliśmy kompleksową ofertę współpracy z miastem lub regionem. Oferta ta składa się z szeregu kolejnych następujących po sobie kroków, które umożliwiają lokalnym władzom poznanie programu oraz podejmowanie decyzji w oparciu o pełną wiedzę o płynącą z przyjrzenia się na własnym gruncie realizacji programu, jego efektom oraz wysłuchania opinii miejscowych specjalistów.

W roku szkolnym 2011-2012 w oparciu o tę ofertę nawiązana została współpraca z trzema miastami: Radomiem, Nowym Sączem i Białymstokiem. Doświadczenia wdrażania oferty w tych miastach posłużą do jej doskonalenia. Propozycja kompleksowej oferty może być wartościowa dla dużych i średnich miast oraz regionów, w których kilka-kilkanaście mniejszych miast, gmin lub powiatów ściśle ze sobą współpracuje. Oto schemat „Kompleksowej oferty współpracy z miastem lub regionem”, którego wszystkie kolejne kroki są możliwe do realizacji na przestrzeni jednego roku szkolnego.

Konferencja jest skierowana do miejscowych władz, ośrodków odpowiedzialnych za sprawy edukacji, zdrowia, spraw społecznych i profilaktyki, do przedstawicieli szkół, organizacji pozarządowych, miejscowych uczelni i innych podmiotów zainteresowanych profilaktyką i wychowaniem.

Jest bardzo ważne, by konferencja miała odpowiednią rangę oraz by przynajmniej częściowo uczestniczyli w niej przedstawiciele najwyższych władz miasta lub regionu. Celem konferencji jest przedstawienie „modelu profilaktyki zintegrowanej” oraz programu „Archipelag Skarbów”. Konferencję prowadzi autor modelu i główny autor programu – dr Szymon Grzelak.

Szczegółowa oferta konferencji jest wymieniona jako osobny punkt w zakładce „oferty” naszej strony internetowej. Po konferencji miejscowe władze mogą podjąć decyzję o przejściu do kolejnego punktu współpracy.

Pokazowa realizacja programu „Archipelag Skarbów” jest prowadzona przez ekipę realizatorów programu pod kierunkiem głównego autora – dr Szymona Grzelaka.

Jest to normalna realizacja programu dla 100-200 osobowej grupy młodzieży, obejmująca także radę szkoleniową oraz spotkanie dla rodziców. Na realizację tę władze miasta mogą zaprosić około 20 przedstawicieli swoich urzędów, szkół, itp. Dzięki temu, po zakończeniu programu społeczność lokalna dysponuje pełną wiedza o treściach, metodyce i potencjale programu.

Realizacja pokazowa może być poprzedzona badaniami diagnostycznymi problemów młodzieży. Dzięki temu miasto może sprawdzić w jakim stopniu tego typu diagnozy byłyby przydatne dla pozostałych placówek. Jest bardzo korzystne, by realizacja pokazowa zawierała elementy rozszerzone programu, które obejmują komplet materiałów dla wychowawców, nauczyciela WDŻR oraz opiekuna wolontariatu. Materiały te pomagają pracownikom szkoły w pełnym wykorzystaniu wychowawczego i profilaktycznego potencjału programu, oraz pozytywnego poruszenia młodzieży przez program.

Po realizacji pokazowej odbywa się spotkanie autora i realizatorów programu z przedstawicielami władz miasta, podczas którego podejmowane są decyzje co do skali, charakteru i harmonogramu dalszej współpracy.

Jest to największy i główny element kompleksowej oferty. Polega on na realizacji programu w szeregu szkołach w oparciu o umówiony zakres działania (z diagnozami i elementami rozszerzonymi lub tylko w wersji podstawowej).

W trakcie realizacji projektu prowadzony jest monitoring. Wszelkie trudności rozwiązywane są we współpracy ekipy realizatorów programu oraz koordynatora ze strony władz miasta. Zbierana jest też dokumentacja, wyniki ankiet ewaluacyjnych i inne materiały, które zostaną później przedstawione na miejskiej konferencji podsumowującej.

W niektórych miastach i regionach nie ma jeszcze ekipy realizatorów programu Archipelag Skarbów lub jest ich zbyt mało. Pierwszy rok realizacji programu w danym mieście jest doskonałą okazją do szukania i szkolenia miejscowych realizatorów. Informacje szczegółowe na temat szkolenia znajdują się w pliku „Procedury szkoleniowe” w zakładce „szkolenie realizatorów”.

Celem konferencji jest podsumowanie doświadczeń całorocznej współpracy w realizacji programu Archipelag Skarbów. W trakcie konferencji przedstawiane są wyniki badań diagnostycznych w szkołach pokazujące m.in. skalę problemowych i ryzykownych zachowań młodzieży. Przedstawienie diagnoz odbywa się w sposób anonimowy dla szkół – wyniki są pokazywane publicznie tylko w sposób zaszyfrowany, tak by tego rodzaju poufne dane nie stawały się przedmiotem spekulacji i plotek. Na konferencji omówione są wyniki ewaluacji programu w danym mieście. Jest też czas na ocenę projektu przez nauczycieli, wychowawców i pedagogów szkolnych ze szkół, w których program był realizowany. Jeśli udało się stworzyć Wolontariat Archipelagu Skarbów, ważnym elementem konferencji jest wystąpienie młodych wolontariuszy. Konferencja podsumowująca pozwala ocenić efekty całego projektu, omówić jego mocne i słabe strony, i rozważyć drogi współpracy na przyszłość.

Nasza Fundacja tworzy obecnie nową placówkę, Instytut Profilaktyki Zintegrowanej, którego celem będzie tworzenie, badanie efektów i rozpowszechnianie kolejnych programów profilaktyki zintegrowanej. Dobra współpraca z miastem wokół Archipelagu Skarbów może stanowić pierwszy krok w długofalowym współdziałaniu, w którym specjaliści z danego miasta nie będą tylko odbiorcami, czy nawet realizatorami naszych programów, ale ich współtwórcami. Jest to plan dalekosiężny, jednak jako ludzie z pasją oddający się sprawom wychowania, profilaktyki i promocji zdrowia chcemy tworzyć i realizować wizje na miarę współczesnych problemów wychowawczych i społecznych.

Zależy nam na tym, by nasza wiedza i umiejętności w jak największej mierze służyły społecznościom lokalnym do budowania własnego potencjału, bo poważnych i długofalowych zmian społecznych nie da się przeprowadzić inaczej, niż w oparciu o ludzi, którzy znają i kochają swój region.

dr Szymon Grzelak
Wiceprezes Zarządu Fundacji Homo Homini im. K. de Foucauld